اگر در سونوگرافی به شما گفته شده فیبروم رحم دارید، احتمالاً یکی از اولین نگرانی‌هایتان این است که:

آیا فیبروم رحم باعث ناباروری می‌شود؟ آیا حتماً به جراحی نیاز دارم؟

خبر مهم این است که داشتن فیبروم رحم به‌تنهایی به معنی ناباروری یا نیاز قطعی به جراحی نیست. تأثیر فیبروم بر باروری به عوامل مختلفی از جمله محل قرارگیری، اندازه، تعداد و میزان تأثیر آن بر حفره رحم بستگی دارد.

فیبروم رحم چیست؟

فیبروم رحم (Uterine Fibroid) یک توده خوش‌خیم است که از بافت عضلانی رحم تشکیل می‌شود. بسیاری از فیبروم‌ها ممکن است هیچ علامتی ایجاد نکنند و فرد تنها در جریان سونوگرافی متوجه وجود آن شود.

با این حال، در برخی افراد فیبروم می‌تواند باعث علائمی مانند موارد زیر شود:

• خونریزی شدید یا طولانی در دوران پریود

• درد یا احساس فشار در ناحیه لگن

• احساس پری یا فشار در شکم

• افزایش دفعات ادرار در برخی موارد

• مشکلات مرتبط با باروری، در شرایط خاص

بنابراین، همه فیبروم‌ها نیاز به درمان ندارند و تصمیم‌گیری درباره درمان باید بر اساس شرایط هر فرد انجام شود.

آیا فیبروم رحم باعث ناباروری می‌شود؟

نه لزوماً.

وجود فیبروم رحم به‌تنهایی به این معنی نیست که فرد نمی‌تواند باردار شود. شواهد موجود نشان می‌دهد که برای بسیاری از فیبروم‌ها، نمی‌توان صرفاً بر اساس وجود فیبروم نتیجه گرفت که شانس بارداری کاهش پیدا کرده است.

اما محل قرارگیری فیبروم اهمیت زیادی دارد.

۱. محل فیبروم

فیبروم‌ها می‌توانند در قسمت‌های مختلف رحم ایجاد شوند. در میان آن‌ها، فیبروم زیرمخاطی (Submucosal) و فیبروم‌هایی که باعث تغییر شکل حفره رحم می‌شوند، از نظر باروری اهمیت بیشتری دارند.

این نوع فیبروم‌ها می‌توانند حفره رحم را تغییر دهند و ممکن است روی لانه‌گزینی جنین تأثیر بگذارند.

۲. اندازه فیبروم

بزرگ بودن فیبروم به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که حتماً بر باروری تأثیر گذاشته است. پزشک علاوه بر اندازه، بررسی می‌کند که فیبروم دقیقاً در چه محلی قرار دارد و آیا به حفره رحم فشار وارد می‌کند یا خیر.

۳. تعداد فیبروم‌ها

تعداد فیبروم‌ها نیز در ارزیابی وضعیت رحم مورد توجه قرار می‌گیرد؛ اما نمی‌توان تنها بر اساس تعداد فیبروم درباره باروری یا ضرورت جراحی تصمیم گرفت.

به همین دلیل، ارزیابی دقیق رحم با تصویربرداری و بررسی شرایط فرد اهمیت زیادی دارد. سونوگرافی ترانس‌واژینال یکی از روش‌های اصلی برای بررسی ساختار رحم و فیبروم‌هاست و در برخی شرایط ممکن است بررسی‌های تکمیلی مانند سونوگرافی سه‌بعدی یا MRI نیز مورد نیاز باشد.

چه زمانی فیبروم رحم نیاز به بررسی دقیق‌تری دارد؟

اگر فیبروم همراه با یکی از شرایط زیر باشد، بهتر است ارزیابی دقیق‌تری توسط متخصص زنان انجام شود:

•  خونریزی شدید یا طولانی قاعدگی

•  درد یا فشار قابل‌توجه در ناحیه لگن

•  دشواری در باردار شدن

• سابقه سقط مکرر

• افزایش قابل‌توجه اندازه فیبروم

• تغییر شکل حفره رحم به دلیل فیبروم

البته وجود هر یک از این موارد به معنی نیاز قطعی به جراحی نیست و روش درمان باید متناسب با شرایط فرد انتخاب شود.

اگر فیبروم رحم داری و قصد بارداری داری، چه کار کنی؟

اگر قصد بارداری دارید و در سونوگرافی فیبروم رحم مشاهده شده است، بهتر است قبل از تصمیم‌گیری درباره درمان، وضعیت رحم و باروری به‌طور کامل بررسی شود.

پزشک معمولاً موارد زیر را در نظر می‌گیرد:

محل فیبروم + اندازه فیبروم + تعداد فیبروم‌ها + تأثیر بر حفره رحم + علائم فرد + سابقه باروری

همچنین اگر بارداری اتفاق نیفتاده باشد، نباید تمام علت احتمالی ناباروری را به فیبروم نسبت داد؛ زیرا بررسی ناباروری نیازمند ارزیابی عوامل مرتبط با هر دو زوج است.

آیا هر فیبرومی باید جراحی شود؟

خیر.

درمان فیبروم به شرایط فرد بستگی دارد و در برخی افراد ممکن است تنها پیگیری و بررسی دوره‌ای کافی باشد.

در افرادی که قصد بارداری دارند، تصمیم درباره برداشتن فیبروم به‌خصوص به این موضوع بستگی دارد که آیا فیبروم باعث تغییر شکل حفره رحم شده است یا خیر. بر اساس راهنمای انجمن پزشکی تولیدمثل آمریکا (ASRM)، شواهد درباره تأثیر همه انواع فیبروم‌ها بر باروری یکسان نیست؛ در مقابل، برای فیبروم‌هایی که حفره رحم را تغییر شکل می‌دهند، شواهد بیشتری درباره نقش درمان جراحی در بهبود برخی پیامدهای باروری وجود دارد.

جمع‌بندی

اگر فیبروم رحم دارید، قبل از نگرانی درباره ناباروری یا تصمیم برای جراحی، باید نوع و محل فیبروم به‌درستی مشخص شود.

سه نکته مهم را به خاطر داشته باشید:

1. فیبروم رحم همیشه باعث ناباروری نمی‌شود.

2. محل فیبروم و تأثیر آن بر حفره رحم اهمیت زیادی دارد.

3. داشتن فیبروم به معنی نیاز قطعی به جراحی نیست.

اگر قصد بارداری دارید یا فیبروم شما باعث خونریزی، درد یا فشار لگنی شده است، بهتر است برای بررسی دقیق‌تر با متخصص زنان مشورت کنید.